Kontrola drogowa w Niemczech 2026 – prawa i obowiązki kierowcy zawodowego

Kontrola drogowa w Niemczech to codzienność dla kierowców zawodowych realizujących przewozy międzynarodowe. Mimo że wielu z nich zna podstawowe zasady, w praktyce stres, presja czasu i brak aktualnej wiedzy mogą prowadzić do niepotrzebnych konfliktów z policją lub błędnych decyzji. Tymczasem niemieckie prawo jasno określa zarówno obowiązki, jak i prawa kierowcy, których funkcjonariusze nie mogą nadużywać.

Znajomość tych zasad w 2026 roku jest szczególnie istotna – nie tylko z punktu widzenia odpowiedzialności finansowej, ale także ochrony własnych interesów i czasu pracy.

Kontrole drogowe prowadzone są w Niemczech w dwóch formach:

• kontrola stacjonarna – kierowca na wyraźny sygnał policji musi zjechać z drogi i zatrzymać się w wyznaczonym miejscu,
• kontrola mobilna – odbywa się w trakcie jazdy; na sygnały świetlne i dźwiękowe radiowozu kierowca powinien spokojnie jechać za policją i zatrzymać się tam, gdzie wskażą funkcjonariusze.

Zignorowanie polecenia zatrzymania się skutkuje mandatem w wysokości 70 euro oraz 1 punktem karnym.

Po zatrzymaniu zarówno policjant, jak i kierowca działają w ramach ściśle określonych przepisów.

Obowiązki kierowcy podczas kontroli drogowej

Podczas kontroli drogowej w Niemczech kierowca musi:

1.    Okazać dokumenty:

o   dowód osobisty lub paszport,

o   prawo jazdy,

o   dowód rejestracyjny pojazdu.

2.    Okazać obowiązkowe wyposażenie pojazdu:

o   trójkąt ostrzegawczy,

o   kamizelkę odblaskową,

o   apteczkę.

3.    Umożliwić kontrolę techniczną pojazdu, obejmującą m.in.:

o   stan oświetlenia,

o   bieżnik opon,

o   ważność badania technicznego (TÜV).

Ignorowanie poleceń policji podczas kontroli wiąże się z mandatem w wysokości 20 euro. Choć kara nie jest wysoka, warto współpracować, aby uniknąć eskalacji sytuacji i niepotrzebnych opóźnień.

Czego kierowca nie musi robić podczas kontroli drogowej?

Niemieckie prawo przewiduje szereg sytuacji, w których kierowca ma prawo odmówić wykonania polecenia – i odmowa ta nie podlega karze.

1. Pytania o pochodzenie i narodowość

Kierowca może odmówić odpowiedzi na pytania dotyczące narodowości lub pochodzenia. Policjant otrzymuje dokumenty identyfikacyjne, które zawierają niezbędne dane, dlatego brak odpowiedzi nie jest traktowany jako niewykonanie polecenia służbowego.

2. Badanie alkomatem

Badanie alkomatem w Niemczech jest dobrowolne. Kierowca może odmówić jego wykonania, powołując się na § 81a niemieckiego kodeksu postępowania karnego (StPO).

Policja nie ma prawa zmusić kierowcy do badania alkomatem. W przypadku uzasadnionego podejrzenia może jednak zlecić badanie krwi, które:

• musi zostać wykonane przez lekarza,
• odbywa się w szpitalu lub na komisariacie,
• zazwyczaj wymaga nakazu sądowego.

Warto pamiętać, że w przypadku odmowy alkomatu policja może zakazać dalszej jazdy, uznając kierowcę za potencjalne zagrożenie dla ruchu drogowego.

3. Przeszukanie osobiste

Zgodnie z § 36 ust. 5 StVO policja nie ma prawa dokonać przeszukania osobistego kierowcy podczas rutynowej kontroli drogowej bez nakazu sądowego. W takiej sytuacji kierowca może odmówić bez żadnych konsekwencji.

4. Przeszukanie samochodu

Przeszukanie pojazdu również nie jest czynnością rutynową. Policja może je przeprowadzić wyłącznie:

• na podstawie nakazu sądowego,
• lub w przypadku uzasadnionego podejrzenia popełnienia przestępstwa.

Nawet przy okazji okazywania wyposażenia z bagażnika kierowca ma prawo poprosić funkcjonariuszy, aby nie zaglądali do jego wnętrza – liczy się sam fakt okazania przedmiotów.

5. Przeszukanie torby podróżnej i schowków

Bez nakazu sądowego policja nie może przeszukiwać bagażu ani schowków, nawet powołując się na tzw. „bezpośrednie zagrożenie”. Kierowca ma prawo odmówić i nie poniesie z tego tytułu żadnych konsekwencji.

6. Dostęp do smartfona

Policja nie ma prawa żądać odblokowania telefonu ani przeglądania jego zawartości bez nakazu sądowego. Federalny Trybunał Sprawiedliwości (BGH) w postanowieniu z 13.03.2025 r. (sygn. akt 2 StR 232/24) potwierdził, że:

• dane w smartfonie muszą mieć bezpośredni związek z prowadzonym postępowaniem,
• osoba kontrolowana nie może być zmuszana do odblokowania telefonu, jeśli informacje mogą działać na jej niekorzyść.

Najczęstsze kary podczas kontroli drogowej w Niemczech

Podczas kontroli drogowej kierowcy najczęściej karani są za:

• zignorowanie sygnału zatrzymania – 70 euro + 1 punkt karny,
• ignorowanie poleceń policji – 20 euro,
• blokowanie radiowozu – 20 euro,
• brak kamizelki odblaskowej – 15 euro,
• brak trójkąta ostrzegawczego – 15 euro,
• brak apteczki – 5 euro,
• brak dokumentów – 10 euro,
• przekroczenie terminu TÜV o ponad 8 miesięcy – 60 euro + 1 punkt,
• zbyt zużyty bieżnik opon – 60 euro + 1 punkt.

W ciągu 14 dni od otrzymania mandatu przysługuje prawo do wniesienia sprzeciwu. W takich przypadkach warto skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie drogowym.

Podsumowanie

Niemieckie przepisy skutecznie chronią kierowców podczas kontroli drogowych, dając im realne prawo do odmowy wykonania określonych poleceń. Brak wiedzy w tym zakresie bywa jednak wykorzystywany przez funkcjonariuszy – najczęściej przy próbach przeszukania pojazdu lub zadawaniu pytań niezwiązanych bezpośrednio z kontrolą.

Prawo do milczenia oraz odmowy nie jest równoznaczne z ignorowaniem poleceń policji i nie podlega karze. Jednocześnie warto pamiętać, że spokojna postawa i rzeczowa współpraca z funkcjonariuszami zwykle pozwalają skrócić czas kontroli i bezproblemowo kontynuować jazdę.

Dla kierowcy zawodowego wiedza ta to nie teoria, lecz realne narzędzie ochrony czasu, pieniędzy i własnych praw.