Niemiecki Bundestag przyjął nową reformę systemu świadczeń socjalnych-

co to oznacza dla osób pracujących w Niemczech?

Niemiecki Bundestag uchwalił reformę systemu świadczeń socjalnych, która kończy obowiązywanie programu Bürgergeld. Bürgergeld to niemieckie świadczenie socjalne dla osób o niskich dochodach lub bez pracy, które miało zapewnić minimalne środki na życie- takie jak mieszkanie, jedzenie i ubrania. Program wprowadzono w styczniu 2023 roku jako następcę systemu Hartz IV, aby lepiej wspierać bezrobotnych i osoby dorabiające niewielki dochód. Teraz Bundestag wprowadza nową formę podstawowego zabezpieczenia socjalnego. Zmiany obejmują około 5,5 mln osób otrzymujących minimalne świadczenie od państwa i wprowadzają szereg surowszych zasad współpracy z urzędami pracy, a także nowe sankcje dla beneficjentów.

Rząd uzasadnia reformę trudną sytuacją gospodarczą oraz napiętym budżetem państwa. Nowe przepisy mają na celu przede wszystkim:

• szybsze wprowadzanie beneficjentów na rynek pracy,
• skoncentrowanie pracy urzędów na pośrednictwie zatrudnienia, zamiast na długotrwałych programach wsparcia,
• większą aktywność i odpowiedzialność osób korzystających z pomocy państwa.

Minister pracy Bärbel Bas wskazała, że reforma jednocześnie wspiera osoby potrzebujące pomocy i zwiększa oczekiwania wobec ich współpracy z urzędami pracy.

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych elementów reformy są surowsze sankcje wobec osób, które nie współpracują z urzędami pracy. Nowe przepisy przewidują m.in.:

• obniżenie świadczenia o 30% na trzy miesiące w przypadku odmowy udziału w programach aktywizacyjnych,

  

• obniżenie świadczenia o 30% na miesiąc po drugim nieobecnym spotkaniu w Jobcenter,
• możliwość całkowitego wstrzymania świadczenia w przypadku powtarzających się nieobecności.

Przed wprowadzeniem sankcji urzędy pracy mają umożliwić beneficjentom osobiste wysłuchanie, a wyjątki przewidziano dla osób z chorobami psychicznymi.

Procedury w Jobcenter

Reforma wprowadza także zmiany proceduralne: urzędy pracy mają szybciej uruchamiać programy integracji z rynkiem pracy i bardziej konsekwentnie egzekwować obowiązki beneficjentów. Według danych, sankcje dotykają obecnie niewielką część świadczeniobiorców – średnio mniej niż 30 tys. osób miesięcznie.

Reforma wywołała dyskusje polityczne i społeczne. Krytycy wskazują m.in., że:

• całkowite wstrzymanie świadczeń może prowadzić do poważnych trudności społecznych, zwłaszcza w rodzinach z dziećmi,
• obowiązek aktywności zawodowej już od pierwszego roku życia dziecka jest nierealistyczny z uwagi na brak miejsc w żłobkach i przedszkolach,
• nowe przepisy mogą zwiększyć presję na rodziców i opiekunów.

Organizacje społeczne zwracają uwagę, że wstrzymanie świadczeń uderza w podstawowe potrzeby gospodarstw domowych, takie jak jedzenie czy ubrania.

Co reforma oznacza dla pracujących w Niemczech – kierowców zawodowych i innych?

Dla osób, które wyjeżdżają do pracy w Niemczech i są zatrudnione na niemieckiej umowie o pracę, w tym kierowców zawodowych oraz osoby poszukujące pracy jako kierowca CE, reforma nie wpływa bezpośrednio na wynagrodzenie ani świadczenia pracownicze. Nadal obowiązują standardowe przepisy niemieckiego prawa pracy, takie jak:

• minimalne wynagrodzenie,
• składki emerytalne i zdrowotne,
• urlop i inne świadczenia socjalne związane z zatrudnieniem.

Reforma dotyczy wyłącznie osób korzystających z państwowego systemu wsparcia społecznego, np. Bürgergeld, z powodu braku lub niewystarczającego dochodu. Oznacza to, że kierowcy zawodowi wykonujący pracę w Niemczech w pełnym wymiarze godzin i legalnie zatrudnieni nie będą objęci nowymi sankcjami ani obowiązkami wobec Jobcenter.

Jednocześnie osoby pracujące, które do tej pory korzystały z Bürgergeld jako uzupełnienia dochodu (tzw. “Aufstocker”), np. osoby zatrudnione w transporcie międzynarodowym lub logistyce, mogą odczuć skutki reformy – uzyskanie dodatkowego wsparcia od państwa będzie bardziej restrykcyjne i wymagać będzie ścisłej współpracy z urzędem pracy.

Reforma niemieckiego systemu świadczeń socjalnych ma przede wszystkim znaczenie dla osób korzystających z minimalnego wsparcia państwa, a nie dla pełnoetatowych pracowników. Kierowcy zawodowi, osoby poszukujące pracy w Niemczech oraz pracownicy transportu, którzy pracują na niemieckiej umowie, powinni przede wszystkim pamiętać o:

• legalnym zatrudnieniu i odprowadzaniu składek,
• dokładnym dokumentowaniu godzin pracy i wynagrodzenia,
• ewentualnym korzystaniu z uzupełniających świadczeń tylko zgodnie z nowymi przepisami.

Dla branży transportowej kluczowe jest zrozumienie, że reforma nie zmienia warunków pracy ani wynagrodzenia, ale może wpływać na osoby dorabiające dodatkowo poprzez systemy wsparcia socjalnego.