Włochy otwierają drogę młodym kierowcom. Nowe pomysły na walkę z brakiem pracowników

Włoski rząd chce zmienić zasady dostępu do zawodu kierowcy ciężarówki. Jednym z pomysłów jest umożliwienie młodym osobom zdobywania uprawnień do prowadzenia większych pojazdów wcześniej niż obecnie. Kolejna propozycja zakłada natomiast możliwość rozpoczęcia pracy przez kierowcę kategorii C jeszcze przed zakończeniem pełnego procesu uzyskiwania kwalifikacji zawodowych.

Zmiany są elementem szerokiego projektu przebudowy włoskich przepisów dotyczących ruchu drogowego. Ministerstwo Infrastruktury i Transportu przekazało propozycje do konsultacji, które mają potrwać do 13 września.

Młodsi kierowcy mają szybciej wejść do transportu

Jednym z najważniejszych punktów dotyczących transportu ciężkiego jest propozycja obniżenia wieku wymaganego do uzyskania prawa jazdy kategorii C1.

Zgodnie z projektem uprawnienia te mogłyby być zdobywane już przez osoby, które ukończyły 17 lat.

Nie oznacza to jednak możliwości prowadzenia w tym wieku wszystkich samochodów ciężarowych. Kategoria C1 dotyczy pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony, ale nieprzekraczającej 7,5 tony. Pełna kategoria C pozostaje odrębnym uprawnieniem.

Wcześniej miałaby rozpoczynać się także droga do uzyskania kwalifikacji zawodowej kierowcy. We Włoszech potwierdzeniem takiej kwalifikacji jest CQC, czyli Carta di Qualificazione del Conducente.

Pomysł wpisuje się w szerszy europejski trend polegający na ułatwianiu młodym ludziom rozpoczęcia kariery w transporcie drogowym.

Kierowca będzie mógł rozpocząć pracę przed zakończeniem kwalifikacji?

Jeszcze większe znaczenie dla branży może mieć druga propozycja.

Włoskie ministerstwo chce stworzyć możliwość wykonywania pracy przez osobę posiadającą prawo jazdy kategorii C, która nie ma jeszcze ukończonej wymaganej kwalifikacji zawodowej. Warunkiem byłoby rozpoczęcie odpowiedniego szkolenia.

Kierowca nie otrzymałby więc pełnej swobody w pominięciu kwalifikacji. Chodzi raczej o zmianę kolejności: szkolenie mogłoby być kontynuowane już po rozpoczęciu pracy.

Na ukończenie całego procesu przewidziano maksymalnie 12 miesięcy.

Takie rozwiązanie mogłoby znacząco skrócić czas potrzebny na wejście do zawodu. Dla przewoźników oznaczałoby to z kolei możliwość szybszego pozyskiwania nowych pracowników.

Pomysł ma pomóc także kierowcom spoza UE

Włoskie władze nie ukrywają, że jednym z powodów przygotowania zmian jest sytuacja kadrowa w transporcie.

Brak kierowców zawodowych od lat stanowi problem dla europejskiej branży przewozowej. Włochy chcą zatem zwiększyć liczbę potencjalnych pracowników nie tylko poprzez zachęcanie młodych osób do wyboru tego zawodu, ale także przez uproszczenie wejścia na rynek pracy cudzoziemcom.

Dotyczy to m.in. osób przyjeżdżających do Włoch spoza Unii Europejskiej, które mogą posiadać prawo jazdy, ale nie mają jeszcze kwalifikacji odpowiadających wymaganiom stawianym zawodowym kierowcom we Włoszech.

Projekt przewiduje zatem rozwiązanie, w którym rozpoczęcie pracy i uzyskanie pełnych uprawnień zawodowych następowałyby w pewnym stopniu równolegle.

To właśnie ten element może stać się przedmiotem największej dyskusji. Pojawia się bowiem pytanie o zgodność takiego modelu z europejskimi przepisami dotyczącymi kwalifikacji kierowców zawodowych.

Europa również obniża próg wejścia do zawodu

Włoska inicjatywa nie pojawia się w oderwaniu od zmian zachodzących na poziomie całej Unii Europejskiej.

Nowe unijne regulacje dotyczące praw jazdy przewidują m.in. możliwość uzyskania uprawnień kategorii C przez osoby od 18. roku życia, jeśli spełnią wymagania dotyczące kwalifikacji zawodowej.

To istotna zmiana dla rynku transportowego. Obniżenie bariery wieku może ułatwić firmom pozyskiwanie młodych pracowników i skrócić okres pomiędzy zakończeniem edukacji a rozpoczęciem pracy w zawodzie kierowcy ciężarówki.

Państwa członkowskie mają czas na wdrożenie nowych przepisów do 26 listopada 2028 roku. Zasadnicza część nowych regulacji zacznie natomiast obowiązywać od 26 listopada 2029 roku.

Włochy próbują więc wykorzystać zmieniające się europejskie ramy prawne do przeprowadzenia własnych zmian. W niektórych obszarach propozycje mogą jednak wykraczać poza samo obniżenie wieku kierowców.

Reforma ma rozwiązać problem, który od lat obciąża przewoźników

Za zmianami stoi przede wszystkim problem niedoboru pracowników.

Firmy transportowe potrzebują kierowców, a jednocześnie wejście do zawodu wiąże się z koniecznością spełnienia kilku wymogów. W praktyce każdy dodatkowy etap oznacza czas, który musi upłynąć, zanim nowy pracownik będzie mógł samodzielnie wykonywać przewozy.

Włoski projekt próbuje skrócić tę ścieżkę.

Z jednej strony młodzi ludzie mogliby wcześniej rozpocząć zdobywanie uprawnień. Z drugiej – osoby posiadające już kategorię C mogłyby szybciej rozpocząć pracę, jednocześnie uzupełniając kwalifikacje zawodowe.

Dla rynku transportowego może to oznaczać zwiększenie puli dostępnych kierowców. Dla ustawodawcy pozostaje natomiast kwestia zachowania odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa i zgodności nowych rozwiązań z prawem UE.

Zmiany obejmą nie tylko transport ciężarowy

Projekt przygotowany przez włoskie ministerstwo jest znacznie szerszy niż regulacje dotyczące kierowców zawodowych.

Jednym z jego elementów ma być dalsza cyfryzacja dokumentów. Prawo jazdy oraz dokumenty związane z pojazdem mogłyby funkcjonować w formie cyfrowej, dzięki czemu kierowca nie zawsze musiałby posiadać przy sobie ich papierowe odpowiedniki.

Zmianie ma ulec także system sankcji. Zamiast obecnych 82 głównych poziomów kar przewidziano około 21 kategorii. Wysokość sankcji ma być mocniej powiązana z charakterem konkretnego naruszenia oraz jego wpływem na bezpieczeństwo ruchu.

Ministerstwo chce również odejść od automatycznego podnoszenia wysokości mandatów co dwa lata. Aktualizacja kar miałaby być uzależniona od określonych warunków ekonomicznych, m.in. poziomu inflacji mierzonego przez włoski urząd statystyczny ISTAT.

W projekcie znalazły się ponadto propozycje dotyczące zdalnego wykrywania wykroczeń, ochrony niechronionych uczestników ruchu oraz uprawnień służb odpowiedzialnych za kontrolę na drogach.

Kluczowe pytanie: co z przepisami unijnymi?

Z perspektywy firm transportowych najważniejsze pozostają jednak regulacje dotyczące dostępu do zawodu.

Jeżeli włoski pomysł zostanie przyjęty w obecnym kierunku, młode osoby będą mogły szybciej rozpocząć zdobywanie uprawnień, a część nowych kierowców mogłaby wcześniej pojawić się na rynku pracy.

Najwięcej wątpliwości budzi natomiast możliwość wykonywania przewozów przez osobę, która ma kategorię C, ale nie zakończyła jeszcze wymaganej kwalifikacji zawodowej. Konieczne będzie sprawdzenie, czy taki model można pogodzić z unijnymi zasadami dotyczącymi szkolenia i kwalifikacji kierowców zawodowych.

Na tym etapie nie ma więc jeszcze podstaw, aby traktować proponowane rozwiązania jako obowiązujące prawo. To dopiero projekt poddawany konsultacjom.

Jeżeli jednak włoskie ministerstwo doprowadzi reformę do końca, może ona stać się jednym z ciekawszych przykładów tego, jak państwa próbują reagować na deficyt kierowców poprzez skracanie drogi prowadzącej do zawodu.